Prefabrik yapı, taşınabilir bir ürün değil; imar mevzuatı açısından diğer yapılarla aynı kurallara tabi bir binadır. Bu nedenle süreç, arsanın imar durumunun öğrenilmesiyle başlar ve yapı kullanma izniyle biter. Aşağıda adımları, Türkiye’nin her yerindeki uygulamalarda karşılaştığımız sırayla anlattık.
Önce arsanın imar durumu
İlk adım, bağlı olduğunuz belediyeden ya da il özel idaresinden imar durumu belgesini almaktır. Bu belge arsanın hangi amaçla kullanılabileceğini, kaç metrekare yapı yapılabileceğini, kat sayısını ve çekme mesafelerini gösterir. Yapının büyüklüğü bu belgeye göre belirlenir; model seçimi bundan sonra gelir.
Arsa imarsız bir alandaysa veya tarla vasfındaysa yapılaşma koşulları farklı işler. Bu durumda ilgili idareden alınacak görüş, sürecin devam edip edemeyeceğini belirler. Model üzerinde karar vermeden önce bu adımı tamamlamak, sonradan plan değiştirme zorunluluğunu ortadan kaldırır.
Projelendirme ve ruhsat başvurusu
İmar durumu netleştikten sonra mimari proje, statik hesap, elektrik ve mekanik projeler hazırlanır. Prefabrik yapılarda üretici sistemin taşıyıcı detayları statik projeye işlenir. Zemin etüdü, temel tipinin belirlenmesi için gereklidir ve çoğu idare tarafından başvuru sırasında istenir.
Yapı ruhsatı başvurusu bu projeler, tapu, imar durumu ve yapı denetim sözleşmesiyle birlikte yapılır. Ruhsat alınmadan üretim ve montaj planlanmamalıdır; ruhsat aşamasında istenen bir revizyon, üretime girmiş bir yapıda maliyet doğurur.
Üretim, temel ve montaj
- Ruhsat sonrası temel ve zemin hazırlığı yapılır; yapı ancak hazır bir platform üzerine kurulur.
- Panel üretimi fabrikada, temel işleriyle eş zamanlı ilerleyebilir.
- Nakliye ve vinç için arsaya kamyon erişimi önceden kontrol edilmelidir.
- Montaj sırasında elektrik ve su tesisatının yapı içi kısmı tamamlanır.
Yapı kullanma izni
Montaj ve iç imalatlar bittikten sonra yapı denetim raporlarıyla birlikte yapı kullanma izni (iskân) başvurusu yapılır. Abonelikler bu belge alındıktan sonra kalıcı olarak açılır. Şantiye aboneliğiyle kullanılan geçici bağlantılar bunun yerine geçmez.
Süreç boyunca en sık karşılaştığımız gecikme sebebi, ruhsat aşamasının montaj takvimiyle birlikte planlanmamasıdır. Arsa bilgilerinizi ilk görüşmede paylaşırsanız, teklif takvimini bu adımlara göre kurgularız.
Sık karşılaşılan iki yanlış bilgi
Birincisi, prefabrik yapının ruhsat gerektirmediği düşüncesidir. Mevzuat yapının hangi teknikle üretildiğine değil, kalıcı olarak bir arsaya oturmasına bakar; bu nedenle ruhsat zorunluluğu diğer yapılarla aynıdır.
İkincisi, tekerlekli veya taşınabilir tanımıyla satılan ürünlerin izinden muaf olduğu inancıdır. Yapı zemine sabitlendiği ve altyapıya bağlandığı andan itibaren kalıcı yapı sayılır. Bu ayrımı baştan netleştirmek, sonradan yıkım veya para cezası riskini ortadan kaldırır.
Süreci hızlandıran hazırlıklar
- Tapu, imar durumu ve varsa eski projelerin dijital kopyaları
- Arsanın güncel fotoğrafları ve yol erişimini gösteren görüntüler
- Zemin etüdünün ruhsat başvurusundan önce yaptırılması
- Yapı denetim ve müellif seçiminin proje aşamasında tamamlanması
